15 februari 2003 – In een pub in Bristol, achter een groot glas Guinness, spreken wij Mark McKergow. Samen met Paul Z. Jackzon schreef hij het boek Oplossingsgericht denken (oorspronkelijke titel: The Solution Focus). Mark is één van spilfiguren in het Internationale Netwerk van Oplossingsgerichte Adviseurs (SOL). Hij is een inspirerende en kleurrijke persoon die over de hele wereld adviseert en trainingen geeft. Tijdens de internationale SOL 2003 conferentie hadden wij anderhalf uur lang de gelegenheid hem te het hemd van het lijf te vragen.

Ik ben begonnen als natuurkundige, wat eigenlijk een tamelijk smal beroep is. Ik hield me bezig met kernfysica en werkte bij een Engelse kerncentrale. Toen deze centrale door de Britse regering werd geprivatiseerd had men strategische planners nodig om de centrale te managen. Ik had zakelijk inzicht en was beschikbaar dus ik nam die verantwoordelijkheid op me. Je hebt er geen idee van hoe moeilijk zoiets is, als je er aan begint!Je staat er helemaal blanco tegenover. Tegelijkertijd volgde ik in mijn vrije tijd een MBA opleiding. De menselijke kant van management interesseerde me eigenlijk het meeste. Creatief management was zo interessant! Ik was continu op zoek naar nieuwe ideeën en manieren om de kansen die er waren te benutten. Nieuwe denkmodellen en technieken uitproberen was enorm leuk.

Klopt! Ik lees alles wat er is. Ik ben het type persoon dat dingen helemaal tot hun oorsprong napluist. Ik heb NLP (neuro-linguïstisch programmeren) diepgaand bestudeerd. Zo kwam ik Erickson and Bateson tegen. Op een cruciaal moment werd er in Londen een seminar gegeven door James Wilck and Bill O’Hanlon. Zo kwam ik in aanraking met strategische korte oplossingsgericht therapie en dit veranderde mijn perspectief compleet. Het meest opwindende was de eenvoud van het boek van Bill O´Hanlon. Nu zie ik NLP als onnodig ingewikkeld. Dit was ZO eenvoudig! Het toepassen van het oplossingsgericht therapiemodel in een bedrijfssetting was gewoonweg verbazingwekkend. Ik ging vervolgens naar een conferentie met John Weakland, Steve de Shazer en Insoo Kim Berg. Daar vond iets plaats dat in mijn ogen waardevol was voor het bedrijfsleven. Dus ik probeerde zo goed mogelijk te begrijpen wat deze mensen deden. Ik zoek altijd naar de essentie van dingen. En de essentie die daar aan de orde was was positieve taal. Steve de Shazer aan het werk zien hielp me enorm.

De uitdaging voor mij was om de kloof tussen therapie en management te overbruggen. En dat was mijn doel bij het schrijven van ons boek. Niet ideeën stelen en doen alsof ze nieuw zijn maar bestaande ideeën toepassen in een bredere context. Ik ben nog steeds een wetenschapper in die zin en ik wil dat mensen kunnen zien waar de dingen die ik beschrijf vandaan komen. Daar ben ik zeer gepassioneerd over.

Samen met Paul Z. Jackson schreef ik het boek The Solution Focus (Nederlandse vertaling: Oplossingsgericht denken) dat gaat over het toepassen van oplossingsgericht werken in een zakelijke context. Ik heb ervan genoten om samen met Paul te schrijven. Hij is heel goed in het maken van korte zinnen, terwijl ik een beetje schrijf zoals ik praat. Ik leerde om dingen weg te laten die niets betekenen: het eenvoudiger maken, direct zijn. Wij Engelsen hebben er soms een handje van om heel indirect te communiceren: "Sorry, dat ik het vraag maar zou ik heel misschien, als het tenminste niet te veel moeite is, een biertje van u mogen…..please?" Ik heb geleerd dat je soms stellig moet zijn.

Ik ga helemaal voor het Scheermes van Ockam. Willam of Ockham is een veertiende eeuwse filosoof die tekeer ging tegen collega´s die steeds ingewikkeldere aannames en theorieën hanteerden om de wereld te begrijpen. In die tijd ging met er in die kringen van uit dat diegene die in staat was om de moeilijkste theorie die paste bij de feiten kon bedenken, de slimste was. Ockham stelde het omgekeerde: degene die de eenvoudigste theorie kan bedenken die overeenstemt met de feiten is de slimste! Alle onnodige aannames moeten als met een scheermes worden weggesneden). Wat wil je doen en hoe kun je dat bereiken? Dat is waar ik in geïnteresseerd ben. Je hoeft niet de hele wereld erbij te slepen als je een grote verandering wilt bereiken. Kleine stapjes zijn genoeg.

Ik geloof dat hoe meer de situatie vast zit, hoe kleiner de stap dient te zijn die je neemt. Want als dingen vast zitten, beweegt er niets. Het zetten van een klein stapje betekent al dat de verandering begonnen is. In organisaties zitten dingen vaak niet zo vast als in therapie, dus is het vaak mogelijk om wat grotere stapjes te zetten. Maar zelfs in organisaties moet je je richten op een kleine stap die je morgen kunt zetten in plaats van een grote verandering die over drie maanden moet plaatsvinden maar die er in de praktijk vaak nooit van komt.

Wat houdt extelligentie in?

Extelligentie gaat over hoe je onderling verhalen creëert die werken. Extelligentie een idee van Ian Steward & Jack Cohen en stamt uit science fiction en fantasy boeken. Het gaat over symbolische communicatie. Intelligentie is onbruikbaar als je het niet toepast in interactie: extelligentie. Het gebeurt TUSSEN mensen. Niet in een hoofd maar in de interactie. Je bouwt een realiteit tussen jou en de ander in. Het is context afhankelijk, vluchtig, interactief. Het gaat niet om wat ik in mijn hoofd heb maar om wat er gebeurt in ons gesprek. Het gaat over het microniveau van taalgebruik tussen mensen. Het creëren van extelligentie tussen mensen is zo interessant. Het richt de aandacht op een gedeelde realiteit in plaats op dingen die verborgen zijn. Wat er in een conversatie gebeurt is meer dan genoeg. Dus als consultant werk ik met wat er is. Het is niet nodig om dingen te analyseren en beoordelen. Het gaat erom wat jij en je klant cremeren in een gesprek, een verschuiving in denken. Wat laat je een groep doen in een hier-en-nu proces? Een boek schrijven over extelligentie is mijn volgende uitdaging. 

Mijn belangrijkste boodschap is: het verbeteren van subtiele, met zorg genomen kleine stapjes – en die stapjes langzaam nemen- is wat echt werkt. Verdiep je niet in de methode van wat je doet, maar doe het gewoon en bereik resultaten. Over methodes praten is niet interessant. Doe het en daarna, als de klant het wil, kun je nog eens over je methode praten. Zorg dat het werk, lever resultaten.

And if something works…do more of it! CHEERS!

***

Coert Visser en Gwenda Schlundt Bodien